Zlecenie transportowe – co powinniśmy o nim wiedzieć?

Zlecenie transportowe to jeden z najważniejszych dokumentów regulujących warunki współpracy zleceniodawcy z przewoźnikiem. Czym jest, co powinno zawierać i kiedy umowę uznajemy za zawartą? Na pytania dotyczące zleceń transportowych odpowiada Anna Widuch, Radca Prawny z Trans.eu.

Czym jest zlecenie transportowe?

Zlecenie transportowe to nic innego, jak umowa przewozu, czyli podsumowanie warunków współpracy pomiędzy zleceniodawcą, a przewoźnikiem. W zależności od miejsc rozładunku lub załadunku może być umową przewozu krajowego, międzynarodowego lub kabotażu. 

  1. Co powinno zawierać zlecenie transportowe? 

Zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego, oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy, czyli określenie zakresu i przedmiotu umowy, terminu jej wykonania i wysokości wynagrodzenia. Przenosząc to w rzeczywistość transportową, minimalna treść umowy przewozu to: 

  • miejsce załadunku i rozładunku,
  • daty załadunku i rozładunku,
  • rodzaj ładunku,
  • kwota frachtu,
  • termin płatności.

Dodatkowe postanowienia, np. rodzaj zabudowy, dodatkowe wymogi dotyczące załadunku lub zabezpieczenia towaru, warunki płatności i kary umowne są jak najbardziej ważne dla realizacji zlecenia, ale ich brak nie będzie oznaczać, że nie doszło do zawarcia umowy.  

  1. Czy zlecenie transportowe jest obligatoryjne przy każdej transakcji? 

Nie ma prawnego wymogu wystawienia dokumentu zwanego zleceniem transportowym. Jest to jedna z możliwych form umowy przewozu, która może zostać również zawarta w formie ustnej, w rozmowie na komunikatorze giełdy transportowej czy też za pomocą wiadomości SMS. Wystarczy, że wszystkie niezbędne elementy umowy przewozu zostaną przez obie strony ustalone i zaakceptowane. Tyle teorii. Doświadczenie pokazuje jednak, że w przypadku pojawienia się nieprawidłowości po którejś ze stron, najbezpieczniejszą opcją jest jednak posiadanie “dokumentu” potwierdzającego warunki współpracy. Sposób zawarcia umowy nie pozostaje więc bez znaczenia – w przypadku braku “śladu”, czy też dowodu zawarcia umowy, bardzo ciężko jest dochodzić swoich praw na ścieżce sądowej. 

Dla jasności, ten “dokument” może, ale nie musi być wydrukiem czy podpisanym “oryginałem”, ponieważ dla umowy przewozu nie ma wymogu zachowania formy pisemnej. Oznacza to, że taką samą moc będzie mieć znane i stosowane tradycyjne obustronnie podpisane zlecenie (albo jego skan), co coraz częściej stosowane w branży rozwiązania: przesłanie warunków zlecenia w treści maila, przesłanie zlecenia w formie załącznika (np. .doc, .pdf, .jpg) do wiadomości lub poprzez messengera, wygenerowanie zlecenia w systemie (np. TMS) i przesłanie go w tym systemie do odbiorcy. Druga strona również może w dowolnej formie takie zlecenie zaakceptować (np. potwierdzić w systemie, odesłać maila o treści “potwierdzam”). 

  1. Kto powinien zadbać o wystawienie zlecenia transportowego? Kogo ono zabezpiecza?

Zlecenie jest ważne dla obu stron transakcji, ale zwyczajowo wystawia je i przesyła zleceniodawca. W związku z tym, w praktyce najczęściej postanowienia takiego zlecenia są korzystne dla niego, a nie dla przewoźnika. 

  1. Na co powinien uważać przewoźnik zawierając zlecenie transportowe? 

Po pierwsze, przewoźnik powinien koniecznie zapoznać się z treścią zlecenia przed jego zaakceptowaniem, bo niektóre firmy zawierają w treści dokumentu tak wiele kar umownych i dodatkowych obostrzeń, że przewoźnik po zakończeniu usługi transportowej otrzyma jedynie część zapłaty lub nie otrzyma jej wcale. Najczęściej stosowane kary umowne to np. zakaz konkurencji, zakaz podzlecania wykonania usługi, kara za nieterminowe dostarczenie dokumentów czy opóźnienie załadunku lub rozładunku.

Zdarza się, że niektóre kary zawierane w umowie są niezgodne z prawem i tu sytuacja przy dochodzeniu roszczeń jest prosta, a niektóre są po prostu nieetyczne. Przewoźnik wcale jednak nie musi godzić się na zaproponowane warunki, ale powinien to zrobić przed ich akceptacją. 

Warto sprawdzić też warunki odstąpienia od umowy. Jeśli nie zostały określone w umowie, w przypadku anulacji zlecenia, obie strony mogą dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, tj:

“Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi” (art. 471 Kodeksu cywilnego).”

W praktyce jednak coraz częściej spotykamy się z uregulowaniem warunków “anulacji zlecenia” w sposób niestety niekorzystny dla przewoźnika np. poprzez zastrzeżenie, że zleceniodawca bezkosztowo może anulować zlecenia na X godzin przed załadunkiem. Wówczas przewoźnik traci nawet to prawo do odszkodowania, a koszty realne (podjazd, czas pracy kierowcy) zostały poniesione.

  1. Jak w takim razie może chronić się przewoźnik?

Wiadomym jest, że uzyskanie zlecenia to cel sam w sobie, bo przecież to jest praca, a w warunkach giełdowych liczy się też czas. Dlatego tak często przyjmujący zlecenia w natłoku pracy i pod presją czasu, nie weryfikując ich treści. Warto jednak to robić, choćby w celu wyeliminowania niebezpiecznych klauzul. Nawet jeśli zdecydowaliśmy się przyjąć do realizacji zlecenie, którego zapisy nie o końca nam odpowiadają, można w odpowiedzi napisać np. “przyjmuję, ale z zastrzeżeniem punktu X”. Oznacza to mniej więcej tyle: “Wykonam zlecenie, ale nie akceptuję punktu X”. W razie późniejszego sporu można powołać się na to zastrzeżenie.   

Pamiętajmy także, że istnieją postanowienia, które są nieważne z mocy prawa i ich egzekwowanie nie będzie skuteczne przed sądem (np. naliczanie kary umownej za opóźnienie na  rozładunku). W ramach pracy nad zwiększaniem bezpieczeństwa transakcji na Platformie Trans.eu została wprowadzona zmiana w Regulaminie, która ustanawia zakaz zastrzegania terminów płatności z naruszeniem Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych czy też zakaz zastrzegania nieważnych kar umownych (tzn wadliwie zastrzeżonych lub z naruszeniem Konwencji CMR). Jeżeli Użytkownicy Platformy otrzymują zlecenia z takimi postanowieniami, zachęcam do zgłaszania takich praktyk jako naruszenia na: bezpieczenstwo@trans.eu.

    Chcesz dowiedzieć się więcej?
    Nasz konsultant się z Tobą skontaktuje.
    Informacja o administratorze3

    Podobne artykuły: